Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum (LINNAEUS) SWARTZ J. Bot. (Schrader) 1800(2): 111. 1801.

Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum (Linnaeus) Swartz J. Bot. (Schrader) 1800(2): 111. 1801.

Podgatunek:  Botrychium virginianum subsp. europaeum (Ĺngstr.) Javorka Magyar Fl.: 18, 1924

Bazonim: Osmunda virginiana Linnaeus Sp. Pl. 2: 1064. 1753

Geofit.  Z krótkiego kłącza wyrastają co roku 1 (rzadko 2) liście, (2)10 – 35(45)cm wysokie, długoogonkowe, na ogonku z rzadkimi włoskami, u nasady z 1 – 2 brązowymi pochwami ubiegłorocznych liści. Liść rozgałęzia się dychotomicznie na część sporofilową i trofofilową w około połowie swojej wysokości lub wyżej. Trofofilowa część liścia siedząca, odstaje poziomo, jest potrójnie lub poczwórnie pierzasta, trójkątna w zarysie, szersza niż długa 6-20(25)cm długości i 10-27(33)cm szerokości, skórzasta, żywo zielona do ciemnozielonej.  Odcinki pierwszego rzędu podzielone po wierzchołek; odcinki drugiego rządu w liczbie kilkunastu par (zwykle 12-14), odcinki trzeciego rzędu lancetowate, głęboko wcinane do podzielonych, ich łatki równowąskie, zaostrzone. Nerw środkowy odcinków ostatniego rzędu widoczny. Część sporofilowa 0,5-1,5(2,5) razy dłuższa niż trofofilowa, długoogonkowa, dwu- lub trzykrotnie pierzasto podzielona. Zarodnie w dwóch rzędach na spodniej stronie odcinków, pojedyncze, początkowo  zielone, później jasnożółte lub zielono żółte, dojrzałe brązowe. Często część sporofilowa nie jest wykształcona. Zarodnikuje VI-VIII. 2n=184

Zmienność: w całym swoim zasięgu zróżnicowany na dwa podgatunki, a podgatunek nominatywny podzielony jest na dalsze odmiany; w Europie występuje jedynie subsp. europaeum, u którego zmienność wyraża się przede wszystkim w wielkości roślin (od bardzo małych – kilkucentymetrowych, po okazałe, bliskie 0,5m). U części okazów zdarzają się rozdwojone części sporofilowe. Są to odstępstwa bez znaczenia taksonomicznego.

Siedlisko: naturalne lasy liściaste i mieszane (głównie grądy) z udziałem świerka. Związany z miejscami o zaburzonej strukturze – pojawia się przy wiatrowałach, czasami na pożarzyskach i zrębach i przy leśnych drogach.

Występowanie: gatunek o rozmieszczeniu cyrkumpolarnym – występuje przede wszystkim w Ameryce Północnej, gdzie jest najszerzej rozpowszechnionym przedstawicielem rodzaju. Ponadto borealna strefa Euroazji, Andy, Himalaje, Japonia.

Zagrożenia i ochrona: w skali globalnej gatunek najmniejszej troski. W wielu miejscach Europy rzadki i ginący, na co mają wpływ kwestie związane z położeniem na krańcach zasięgu. Wydaje się mocno związany z naturalnymi zbiorowiskami leśnymi, mimo, że w ich obrębie wybiera często miejsca zaburzone. W Polsce był łącznie odnotowany na 6 stanowiskach. Ostatnie znane stanowisko zanikło na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku i w końcu gatunek został uznany za wymarły w Polsce. W 2010 Paweł Pawlikowski odkrył nowe stanowisko tego gatunku w Puszczy Augustowskiej, a w 2012 jeszcze drugą subpopulację – jest to aktualnie jedyne znane miejsce występowania podejźrzona wirginijskiego w Polsce.

Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum Równina Augustowska AtPol GB31 2020-07-11

Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum Równina Augustowska AtPol GB31 2020-07-11

Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum Równina Augustowska AtPol GB31 2020-07-11

Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum Równina Augustowska AtPol GB31 2020-07-11. Zbliżenie na część zarodnionośną z dojrzewającymi zarodniami.

Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum Równina Augustowska AtPol GB31 2020-07-11

Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum Równina Augustowska AtPol GB31 2019-07-21. Tak wyglądała większość okazów, jakie widzieliśmy w pierwszym roku. Był jeszcze jeden mniejszy od tego (miał około 1 cm wysokości a paradoksalnie wypatrzyliśmy go jako pierwszego); żaden nie miał części zarodnionośnej.

Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum Równina Augustowska AtPol GB31 2020-07-11. 

Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum Równina Augustowska AtPol GB31 2020-07-11. Ogólny widok stanowiska.

Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum Równina Augustowska AtPol GB31 2020-07-11. Część zarodnionośna.

Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum Równina Augustowska AtPol GB31 2020-07-11. Okaz z rozdwojoną częścią zarodnionośną.

Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum Równina Augustowska AtPol GB31 2019-07-21

Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum Równina Augustowska AtPol GB31 2020-07-11

Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum Równina Augustowska AtPol GB31 2020-07-11

Podejźrzon wirginijski Botrychium virginianum Równina Augustowska AtPol GB31 2020-07-11