Podejźrzon marunowy Botrychium matricariifolium (RETZ.) A. BRAUN ex W. D. J. KOCH Syn. Fl. Germ. Helv., ed. 2, 3: 972 (1845)

Podejźrzon marunowy Botrychium matricariifolium (Retz.) A. Braun ex W. D. J. Koch Syn. Fl. Germ. Helv., ed. 2, 3: 972 (1845)

Bazonim: Botrychium rutaceum Willd. Sp. Pl., ed. 4, 5: 62, 1810.

Geofit. Z krótkiego kłącza wyrasta co roku 1 liść (rzadko 2). Liść gruby, zupełnie nagi, o długim, grubym ogonku (znacznie dłuższym niż trofofilowa część blaszki), dołem często czerwono nabiegłym, z 1 – 2 jasnobrązowymi lub brązowymi pochwami. Trofofilowa (asymilacyjna) część blaszki oddziela się od części sporofilowej w górnej ½ - ¼ długości całego liścia. Trofofilowa część blaszki (2-)4-6cm dł., (0,8-)2,0-4,0cm szer., szarozielona, krótkoogonkowa, w obrysie jajowata, pojedynczo lub podwójnie pierzasta, o odcinkach jajowatych, o wierzchołku tępym lub uciętym. Odcinki w 2-5(-6) parach, regularnie karbowane, wcinane lub wrębne, ze słabo widocznym środkowym nerwem (na odcinkach 1 rzędu, ale również z dającym się wyróżnić nerwem środkowym na odcinkach drugiego rzędu, jeśli blaszka jest podwójnie pierzasta). Część sporofilowa zazwyczaj dłuższa, rzadko równie długa jak trofofilowa, 2 – 3 razy pierzasto złożona (1-)2-7cm długości. Okrągłe zarodnie w dwóch rzędach, żółtozielone lub ciemnozielone. Zarodniki żółte. V-VI. 2n=180 (allotetraploid powstały wskutek skrzyżowania  B. lanceolatum z B. pallidum).

Zmienność: gatunek zmienny głównie pod względem wielkości roślin i stopnia podzielenia odcinków drugiego rzędu. Rzadko zdarzają się okazy z podwójną częścią sporofilową lub trofofilową.

Siedlisko: murawy – od kwaśnych ubogich muraw bliźniczkowych po murawy kserotermiczne na podłożu zasadowym, również świetliste lasy – dąbrowy i bory sosnowe, rzadko również inne siedliska (łąki, grądy). W Wielkopolsce znane jest duże stanowisko w młodej monokulturze dębu szypułkowego z gęstym podszytem inwazyjnej czeremchy późnej.

Występowanie: gatunek o rozmieszczeniu cyrkumpolarnym –północna i środkowa Europa, wschodnia część Ameryki Północnej. W Polsce podany z blisko 200 stanowisk, na zdecydowanej większości z nich  wyginął. Aktualnie bardzo rzadki, w ostatnich latach notowany na zaledwie kilkunastu stanowiskach w kraju –na północnym wschodzie, w Wielkopolsce i na południowym zachodzie.

Zagrożenia i ochrona: ginący w większości krajów Europy. Objęty Konwencją Berneńską. W Polsce objęty ochroną ścisłą, wymaga ochrony czynnej; umieszczony na polskiej czerwonej liście paprotników i roślin kwiatowych i w Polskiej czerwonej księdze roślin z kategorią CR (krytycznie zagrożony). Populacje zwykle bardzo nieliczne, złożone z zaledwie kilku osobników. Przyczyny wymierania nie są do końca rozpoznane – wiele stanowisk zginęło wskutek zalesienia otwartych powierzchni lub zostało zniszczonych wskutek gospodarki leśnej. Z drugiej strony zręby zupełne i obrzeża drzewostanów w lasach gospodarczych mogą sprzyjać temu gatunkowi. Na części stanowisk podejźrzon marunowy występuje skrajnie nielicznie i nie pojawia się co roku, a przy tym jest widoczny przez stosunkowo krótki okres od maja do czerwca-lipca; te czynniki utrudniają wykrywalność gatunku.

Podejźrzon marunowy Botrychium matricariifollium - nowo odkryte stanowisko - Dolina Górnej Narwi, AtPol FC29. 2020-07-17

Podejźrzon marunowy Botrychium matricariifollium - nowo odkryte stanowisko - Dolina Górnej Narwi, AtPol FC29. 2020-07-17

Podejźrzon marunowy Botrychium matricariifollium - nowo odkryte stanowisko - Dolina Górnej Narwi, AtPol FC29. 2020-07-17

Podejźrzon marunowy Botrychium matricariifollium - nowo odkryte stanowisko - Dolina Górnej Narwi, AtPol FC29. 2020-07-17. Część trofofilowa liścia - widoczny nerw środkowy bocznych odcinków, którego nie widać u podejźrzona księżycowego. Istotną różnicą jest też kształt bocznych odcinków - u podejźrzona marunowego są w zarysie jajowate i pierzasto wrębne (jak na zdjęciu) lub nawet wcinane. U podejźrzona księżycowego boczne odcinki są kształtu nerkowatego i nie są pierzasto dzielone. Część asymilacyjna u podejźrzona marunowego ma krótki, ale wyraźny ogonek, podczas gdy u podejźrzona księżycowego jest siedząca lub na bardzo słabo wyodrębnionym ogonku. 

Siedlisko podejźrzona marunowego na nowym stanowisku nad Górną Narwią - grądzik (wyniesienie mineralne) z murawą tworzoną przez tymotkę Boehmera Phleum phleoides.